Đăng nhập

Chính sách chiết khấu: giảm giá bao nhiêu thì còn lãi

Cái cân hai đĩa: một đĩa là giảm giá, đĩa kia là số đơn hàng cần bán thêm để cân bằng

Giảm giá bao nhiêu thì còn lãi tuỳ vào biên lãi gộp của anh chị. Với biên 40 phần trăm, giảm giá 10 phần trăm thì số đơn phải tăng khoảng 33 phần trăm mới giữ được số tiền lãi gộp cũ. Biên càng mỏng, mức tăng cần thiết càng lớn.

Bài này đi theo thứ tự: phân biệt các loại chiết khấu, công thức doanh số cần bù, bảng tính theo hai mức biên, cách đặt trần chiết khấu, rồi giới hạn của phép tính. Định nghĩa các loại chiết khấu lấy từ bài về chiết khấu trên Wikipedia, công thức biên đóng góp lấy từ bài Contribution margin, cả hai kiểm ngày 12/11/2026. Mọi con số về cửa hàng là số giả định để minh hoạ.

Chiết khấu thương mại và giảm giá khuyến mãi khác nhau thế nào

Chữ «giảm giá» trong cửa hàng gom nhiều thứ khác nhau. Tách ra trước thì mới đặt được quy tắc cho từng loại. Theo bài Discounts and allowances trên Wikipedia (kiểm 12/11/2026), chiết khấu là khoản giảm trừ vào giá bán cơ bản của hàng hoá hoặc dịch vụ, và có những loại như sau:

  • Chiết khấu thương mại: khoản trừ từ giá niêm yết mà nhà sản xuất hoặc nhà bán sỉ dành cho nhà bán lẻ, người này sau đó bán cho khách cuối theo giá niêm yết. Nếu anh chị là cửa hàng lấy hàng từ nhà phân phối, đây là khoản anh chị nhận được, và cũng là khoản anh chị cho đại lý nhỏ hơn nếu anh chị bán sỉ.
  • Chiết khấu theo số lượng: giảm giá khi mua nhiều. Bài viết chia làm hai kiểu: tích luỹ theo một khoảng thời gian, và không tích luỹ, tính theo từng đơn hàng.
  • Chiết khấu thanh toán sớm: giảm giá để khuyến khích trả tiền trong thời hạn quy định, nhằm thu tiền nhanh hơn. Bài lấy ví dụ điều khoản «2/10 net 30», nghĩa là giảm 2 phần trăm nếu trả trong 10 ngày, còn không thì trả đủ trong 30 ngày.
  • Giảm giá khuyến mãi: bài nêu rằng một số loại chiết khấu là hình thức khuyến mãi. Đây là kiểu giảm giá cửa hàng chạy với khách lẻ: giảm 10 phần trăm cuối tuần, mua một tặng một, mã giảm cho khách mới.

Điểm khác quan trọng nhất là ai trả giá thấp hơn và đổi lại anh chị được gì. Chiết khấu thương mại và theo số lượng đổi lấy đơn lớn hơn hoặc ổn định hơn. Chiết khấu thanh toán sớm đổi lấy dòng tiền. Giảm giá khuyến mãi đổi lấy thêm khách hoặc thêm đơn, và đây là loại dễ làm lãi mỏng đi nhất vì thường áp cho cả những khách vốn đã định mua.

Công thức: giảm giá X phần trăm thì doanh số phải tăng bao nhiêu

Theo bài Contribution margin trên Wikipedia (kiểm 12/11/2026), biên đóng góp một đơn vị bằng giá bán trừ chi phí biến đổi, ký hiệu P trừ V. Với cửa hàng, tôi gọi đó là biên lãi gộp của một đơn vị: tiền còn lại sau khi trả hàng và các chi phí đi theo từng đơn.

Gọi m là biên lãi gộp một đơn vị hiện tại, d là số tiền giảm trên mỗi đơn vị. Sau khi giảm, biên còn m trừ d. Muốn giữ nguyên tổng tiền lãi gộp, số đơn mới phải thoả:

  • Số đơn mới bằng số đơn cũ nhân m, chia cho (m trừ d).
  • Mức tăng cần có bằng d chia cho (m trừ d). Ví dụ giảm đi một nửa biên thì số đơn phải tăng gấp đôi.

Công thức này giả định chi phí cố định không đổi và chi phí biến đổi mỗi đơn vị không đổi. Nó chỉ trả lời một câu: tổng tiền lãi gộp có bằng cũ không. Nó chưa nói gì về việc khách có thật sự mua thêm như vậy hay không.

Bảng bù doanh số theo hai mức biên

Số giả định để minh hoạ: giá bán 100.000 đồng một sản phẩm. Cửa hàng A có chi phí biến đổi 60.000 đồng nên biên 40.000 đồng, tức 40 phần trăm. Cửa hàng B có chi phí biến đổi 75.000 đồng nên biên 25.000 đồng, tức 25 phần trăm.

Cái cân hai đĩa: một đĩa là giảm giá, đĩa kia là số đơn hàng cần bán thêm để cân bằng
Giảm giá thì phải bán thêm bao nhiêu đơn mới cân bằng lại: một đĩa cân là mức giảm, đĩa kia là số đơn thêm.
Giảm giáCửa hàng A: biên còn lạiA: doanh số phải tăngCửa hàng B: biên còn lạiB: doanh số phải tăng
5 phần trăm (5.000)35.00014,3 phần trăm20.00025 phần trăm
10 phần trăm (10.000)30.00033,3 phần trăm15.00066,7 phần trăm
15 phần trăm (15.000)25.00060 phần trăm10.000150 phần trăm
20 phần trăm (20.000)20.000100 phần trăm5.000400 phần trăm
25 phần trăm (25.000)15.000166,7 phần trăm0không bù được
30 phần trăm (30.000)10.000300 phần trămâm 5.000lỗ trên mỗi đơn

Đọc bảng như sau. Cửa hàng A đang bán 500 đơn mỗi tháng, lãi gộp 500 nhân 40.000, bằng 20.000.000 đồng. Chạy giảm 10 phần trăm, mỗi đơn chỉ còn lãi gộp 30.000 đồng, nên cần 20.000.000 chia 30.000, khoảng 667 đơn mới ngang cũ, thêm 167 đơn mỗi tháng. Cùng đợt giảm 10 phần trăm, cửa hàng B (đang bán 500 đơn, lãi gộp 12.500.000 đồng) cần 12.500.000 chia 15.000, khoảng 834 đơn, thêm hơn 330 đơn.

Điều tôi thấy chủ cửa hàng hay bất ngờ là cột B: giảm 25 phần trăm giá nhưng biên B cũng là 25 phần trăm, nên mỗi đơn bán ra không còn lãi gộp nào. Bán nhiều gấp mười cũng không ra thêm đồng nào.

Đặt trần chiết khấu bằng mức tăng khách có thể tin được

Làm ngược lại bảng trên sẽ ra quy tắc dùng được hằng ngày. Anh chị tự hỏi trước: với đợt này, doanh số có thể tăng thực tế bao nhiêu? Gọi mức tăng đó là g, ví dụ 20 phần trăm. Mức giảm tối đa trên một đơn vị để lãi gộp không tụt là:

  • d tối đa bằng m nhân g, chia cho (1 cộng g).

Cửa hàng A với biên 40.000 đồng, tin được mức tăng 20 phần trăm: d bằng 40.000 nhân 0,2 chia 1,2, khoảng 6.667 đồng, tức 6,7 phần trăm giá bán. Cửa hàng B với biên 25.000 đồng, cùng mức tăng: khoảng 4.167 đồng, tức 4,2 phần trăm giá bán. Cùng một kỳ vọng về khách mà trần của hai cửa hàng khác nhau khoảng 1,6 lần, chỉ vì biên khác nhau.

Từ đó có ba quy tắc nên viết ra giấy và dán ở chỗ ra quyết định:

  1. Trần theo loại hàng, không theo cả cửa hàng. Hàng biên cao có thể giảm sâu hơn. Hàng biên thấp thì thôi, hoặc chỉ giảm khi mua số lượng lớn.
  2. Mọi đợt giảm phải có «số đơn cần thêm» ghi sẵn trước khi chạy. Cuối đợt đối chiếu với số đơn thực tế. Thiếu thì ghi lại để lần sau giảm nhẹ hơn.
  3. Ưu tiên chiết khấu có đổi chác. Giảm khi mua từ ba món, giảm khi trả tiền ngay, giảm cho đơn sỉ. Loại này mua được thứ cụ thể (đơn lớn, tiền về sớm) chứ không chỉ mua thiện cảm.

Nếu chưa rõ biên lãi gộp của từng mặt hàng, anh chị nên tính lại giá vốn trước, theo bài giá vốn hàng bán: cách tính lời hay sai. Muốn xem giảm giá tác động lên điểm hoà vốn của cả cửa hàng, đọc thêm bài điểm hoà vốn: công thức và ví dụ quán cà phê, nơi có ví dụ giảm giá 5.000 đồng làm điểm hoà vốn nhảy lên. Bài định giá sản phẩm: 3 cách định giá giúp quyết định giá niêm yết trước khi nói chuyện chiết khấu.

Giới hạn và rủi ro của phép tính bù doanh số

  • Chỉ tính lãi gộp, chưa tính chi phí cố định. Bán thêm 33 phần trăm đơn thường kéo theo thêm người đóng gói, thêm phí vận chuyển, thêm kho. Nếu những khoản đó nhảy bậc thì mức cần bù còn cao hơn bảng.
  • Khách học được giá khuyến mãi. Giảm giá lặp lại làm một phần khách chỉ mua lúc giảm. Doanh số tăng trong đợt, rơi sau đợt. Phép tính trên không thấy phần rơi này, nên anh chị nên so cả hai tuần trước và sau đợt giảm.
  • Lấy đơn từ chính mình. Khách cũ vốn định mua giá thường nay mua giá giảm. Số đơn tăng ít hơn số đơn trên giấy vì một phần chỉ là khách cũ được giảm giá.
  • Chi phí biến đổi thay đổi. Mua nhiều có thể được giá vốn tốt hơn, nhưng cũng có thể phát sinh hao hụt hay đổi trả. Giá trị m trong công thức phải là số thật gần đây, không phải số nhớ.
  • Quy định pháp luật về khuyến mại và hoá đơn. Bài này không ghi điều khoản nào vì tôi chưa mở được văn bản chính thức hôm nay. Anh chị xem văn bản hiện hành hoặc hỏi kế toán trước khi chạy khuyến mãi lớn hoặc ghi nhận chiết khấu trên hoá đơn.

Câu hỏi thường gặp về chính sách chiết khấu

Giảm giá 10 phần trăm thì doanh số phải tăng 10 phần trăm để hoà?

Không. Mức cần tăng tính theo biên lãi gộp chứ không theo giá. Với biên 40 phần trăm, giảm 10 phần trăm giá cần tăng khoảng 33 phần trăm số đơn. Với biên 25 phần trăm thì cần khoảng 67 phần trăm.

Chiết khấu thương mại có tính vào giá vốn không?

Về bản chất kinh doanh, đó là khoản làm giá nhập thực tế thấp đi hoặc làm giá bán thực tế thấp đi. Cách ghi trên sổ sách và hoá đơn tuỳ quy định kế toán, thuế hiện hành. Tôi không ghi điều khoản ở đây, anh chị hỏi kế toán.

Nên cho chiết khấu theo số lượng hay giảm giá khuyến mãi?

Chiết khấu theo số lượng đổi lấy đơn lớn hơn rõ ràng, nên dễ kiểm hơn. Giảm giá khuyến mãi áp rộng cho mọi khách nên dễ lấy phải đơn vốn đã định mua. Khi biên mỏng, nên ưu tiên loại thứ nhất.

Biên lãi gộp bao nhiêu thì còn đáng giảm giá?

Không có ngưỡng chung. Quy tắc là mức giảm phải nhỏ hơn biên một khoảng đủ rộng, và mức doanh số cần tăng phải nằm trong khả năng thật của cửa hàng. Biên 10 phần trăm gần như không có chỗ cho khuyến mãi theo phần trăm giá.

Có nên giảm giá để xả hàng tồn?

Được, nếu giá giảm vẫn cao hơn giá trị thu hồi nếu hàng nằm tiếp, như hết hạn hay lỗi mốt. Khi đó phép so sánh không phải là biên cũ mà là số tiền thu về so với phương án không bán được gì.

Nguồn: en.wikipedia.org/wiki/Discounts_and_allowances (các loại chiết khấu, ví dụ 2/10 net 30) và en.wikipedia.org/wiki/Contribution_margin (biên đóng góp bằng giá trừ chi phí biến đổi), kiểm ngày 12/11/2026. Mọi số về cửa hàng A và B là số giả định để minh hoạ.

Chính sách chiết khấu: giảm giá bao nhiêu còn lãi